Кечаги бойлик – бугунги чойчақа: лира 18 йилда кескин қулади

Сўнгги 18 йил ичида турк лираси жиддий қадрсизланиб, инфляция даражаси ортиши билан харид қобилияти кескин пасайган. Мисол учун, 2008 йилда 200 лира билан сотиб олинадиган маҳсулотлар бугунги кунда 24 баробар қимматроқ бўлиб, оддий истеъмолчилар ҳаётида сезиларли иқтисодий босим ҳосил қилмоқда. Ушбу таҳлил, инфляция ва пул қадрсизланишининг вақт ўтиши билан реал харид қобилиятига таъсирини кўрсатади.

2008 йилдаги 200 турк лираси бугунги кунда тахминан 4 957,39 лира харид қобилиятига тенг. Яъни 2008 йилда 200 лира билан сотиб олган маҳсулотларнинг бугунги нархи 4 957,39 лира атрофида бўлади. Бу 18 йил давомида 4 757,39 лирага ошганини англатади. Ушбу давр оралиғида турк лираси йилига ўртача 19,52 фоиз инфляцияни бошдан кечирган, оқибатда умумий нархлар 2 378,69 фоизга ошган.

Бу дегани, 2008 йилдан бери ўртача нархлар бугун 24,79 баравар юқори кўрсаткичга эга. Жаҳон банки маълумотларига кўра, Истеъмол нархлари индекси бўйича бугунги кунда 1 лира 2008 йилдаги харид қобилиятининг 100 фоиздан атига 4,034 фоизини сақлаб қолган.

2008 йилдаги инфляция даражаси 10,44 фоизни қайд этган. Ўтган йил охирига нисбатан ҳозирги инфляция даражаси эса 32,93 фоизни ташкил этмоқда. Агар шу кўрсаткич сақланиб қолса, ҳозирги 200 лира миқдорида сотиб оладиган маҳсулот учун 265 лира керак бўлади.

2008 йилдаги 200 лиранинг харид қобилияти

Қуйидаги ҳисоб-китоблар 2008 йилдаги пул қийматини инфляцияга мослаштиришни кўрсатади. Масалан, агар 2008 йилда 200 лира бўлган бўлса, бугунги кунда инфляцияни “қоплаш” учун 4 957,39 лира керак бўлади. Бу эса вақт ўтиши билан лираннинг ҳақиқий қиймати камайиб боришини билдиради, яъни бир хил пул миқдори билан камроқ маҳсулот сотиб олиш имконини беради.

Инфляция вақт ўтиши билан пул қийматини емиради. 2008 йил қийматида ҳисоблаш орқали 200 лиранинг 18 йил ичида қандай қадрсизланганини кўриш мумкин.

Инфляция вақт ўтиши билан пулнинг қийматини камайтиради. 2008 йилдаги қийматга солиштириб, 200 лиранинг 18 йил ичида қандай қадрсизланганини кўриш мумкин. 2008 йилги қийматнинг бугунги эквиваленти қуйидагича: 

₺1 → ₺24,79
₺5 → ₺123,93
₺10 → ₺247,87
₺50 → ₺1 239,35
₺100 → ₺2 478,69
₺500 → ₺12 393,47
₺1 000 → ₺24 786,93
₺5 000 → ₺123 934,67
₺10 000 → ₺247 869,33
₺50 000 → ₺1 239 346,66
₺100 000 → ₺2 478 693,32
₺500 000 → ₺12 393 466,59
₺1 000 000 → ₺24 786 933,17.

Эъзоза Олимова