Куба парламенти тарихий ислоҳотлар пакетини маъқуллади

Жорий йилнинг 18 июнь куни Куба Миллий ассамблеяси мамлакат социалистик иқтисодиётининг салмоқли қисмини хусусийлаштиришни назарда тутувчи ислоҳотлар пакетини бир овоздан қабул қилди. Бу ҳақда “Reuters” хабар берди.

Қайд этилишича, ҳужжатни ҳукмрон Коммунистик партия ва мамлакатнинг собиқ етакчиси Рауль Кастро қўллаб-қувватлаган. Агар ушбу чора-тадбирлар эълон қилинган шаклда амалга оширилса, бу Куба моделининг 1959 йилги инқилобдан кейинги энг йирик ўзгариши ва бозор иқтисодиётига бурилиш бўлади.

Ислоҳот хусусий кўчмас мулк қурилишига йўл очади, давлат корхоналарини акция ва улушларга эга бўлган хусусий тижорат компанияларига айлантириш имконини беради, шунингдек, узоқ вақт давомида давлат монополияси бўлиб келган молия секторига хусусий банкларни киритади. Ҳужжат, шунингдек, давлат мулкини Куба ва хорижлик юридик ҳамда жисмоний шахсларга, жумладан, чет элда яшаётган кубаликларга сотишга рухсат беради. Бу ҳақда депутатларга овоз беришдан олдин намойиш этилган телевизион тақдимотда маълум қилинган.

Овоз беришдан аввал Куба Президенти Мигель Диас-Канель депутатларни мамлакатнинг социалистик ўтмишига содиқ қолишга чақирган. 

“Бу ерда дунёнинг энг қудратли давлати томонидан тарихдаги энг узоқ давом этган блокадани бошдан кечирган социалистик қурилиш жараёнини қандай давом эттириш кераклиги ҳақидаги дилемма муҳокама қилинмоқда. Биз социализмдан воз кечмаяпмиз”, дейди у.

Бош вазир Мануэль Марреро бозорни “ресурсларни самарали тақсимлаш воситаси” деб атаган. Бу эса, қайд этилишича, Куба коммунист расмийси учун нодир иборадир. Бош вазир 175 дан ортиқ чора-тадбирлардан иборат рўйхатни депутатларга деярли икки соатлик нутқи давомида тақдим этган ва ундан сўнг Миллий ассамблея ҳужжатни бир овоздан маъқуллаган. Янги чоралар қанчалик тез ва қайси механизмлар орқали амалга оширилиши ҳозирча номаълум.

“Reuters”нинг ёзишича, Куба иқтисодиётини либераллаштириш бўйича таклиф этилган ушбу чораларнинг аксарияти мамлакат ичида ва ташқарисида йиллар давомида муҳокама қилиб келинган, бироқ айнан АҚШнинг қаттиқ босими уларни яна биринчи планга олиб чиққан. Кубанинг бюрократик ва самарасиз бўлган давлат иқтисодиёти Куба социализмини узоқ йиллар давомида қўллаб-қувватлаган Совет Иттифоқи парчаланганидан бери қийинчиликларни бошдан кечирмоқда. Трамп маъмуриятининг санкциялари, жумладан, бир неча ойлик нефть блокадаси Кубага ҳаракат қилиш учун жуда кам имконият қолдирган: орол иқтисодиётини инқирозга учратган, хорижий бизнеснинг чиқиб кетишига сабаб бўлган ва туризм соҳасини деярли бутунлай барбод қилган. Диас-Канель иқтисодиётни очиш қарори Куба ва АҚШ ўртасида шу йил бошланган, бироқ, афтидан, боши берк кўчага кириб қолган “музокаралар билан боғлиқ эмаслигини” айтган.

Жорий йил май ойида АҚШ томонидан қотилликда айбланган Рауль Кастро ислоҳотларни қўллаб-қувватлаган. У 17 июнь куни сиёсий бюрога, сўнгра 18 июнь куни депутатларга тақдим этилган мактубида ушбу чораларни фойдали деб атаган ва уларни тезроқ амалга оширишга чақирган. Бу пакет, шунингдек, илк бор Куба бизнесига 100 дан ортиқ ходимни ишга ёллашга рухсат беради ва тадбиркорларга бир вақтнинг ўзида бир нечта хусусий компанияга эгалик қилиш имконини тақдим этади. Марреронинг сўзларига кўра, хусусий капитал ҳаракати давлат назорати остидаги янада мослашувчан банк тизими ва ваколатли агентларга эга реал вақт режимидаги рақамли валюта бозори орқали таъминланади.