“75 кишининг мурожаати”га кўпроқ одам алоқадор бўлиши мумкин – Жапаров

Аввлроқ, Қирғизистонда 75 нафар фуқаро Президент Садир Жапаров ҳамда Жогорку Кенеш раиси Нурланбек Турғунбек ўғлига мамлакатда муддатидан олдин президентлик сайловларини ўтказиш бўйича мурожаат йўллагани ҳақида хабар берилган эди. “75 кишининг мурожаати” ортида бундан ҳам кўпроқ одамлар бўлиши мумкин. Бу ҳақда Садир Жапаров Кабар га берган интервьюсида айтиб ўтди.

Президентнинг сўзларига кўра, ҳозирда тегишли органлар томонидан тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.

“Айнан тергов сиз айтаётган ташаббус қанчалик кенг кўламли бўлганини ва унда нечта одам иштирок этганини кўрсатади. Иштирокчилар сони ҳозир айтилаётганидан ҳам кўпроқ бўлиши мумкин. Бироқ аниқ жавобни тергов якунлари чиққач бера оламан”, дейди у.

Шунингдек, Садир Жапаров Конституциявий судга мурожаат қилиш сабаблари ҳақида ҳам фикр билдирган. Унинг айтишича, жамиятда юзага келаётган шубҳа ва баҳсли масалалар қонуний ҳамда аниқ жавобга эга бўлиши керак.

“Бугун Қирғизистонда Конституциявий суд бор ва айнан шу орган асосий қонун билан боғлиқ барча муҳокамалар ҳамда турли талқинларга якуний, аниқ таъриф ва ҳуқуқий баҳо бера олади. Шу боис, мазкур масала бўйича Конституциявий судга мурожаат қилиш юридик жиҳатдан тўғри ва мантиқий қадам, деб ҳисоблайман”, дейди давлат раҳбари.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ бир гуруҳ жамоат арбоблари ва амалдорлар давлат раҳбари Садир Жапаров ҳамда Жогорку Кенеш спикери Нурланбек Турғунбек ўгли номига мурожаат йўллаб, мамлакатда президентлик сайловларини зудлик билан ўтказиш ташаббусини илгари суришни сўраган эди. Ҳужжатни 75 киши имзолаган. Бунинг ортидан Эмилбек Узоқбоев, Қурманбек Дийқанбоев ва Бекболот Талғарбеков ҳибсга олинган. Улар вақтинчалик сақлаш ҳибсхонасига жойлаштирилган.

Ташиев истеъфоси

Жорий йилнинг 10 февраль куни Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси – Бош вазир ўринбосари Қамчибек Ташиев Президент Садир Жапаровнинг фармони билан лавозимидан озод этилди. У ўз қарорини “жамиятда бўлинишга йўл қўймаслик” истаги билан изоҳлади. Қамчибек Ташиевнинг ўзи бу ҳақда Германияда юрак операциясидан сўнг режали текширувда бўлганида хабар топганини маълум қилди.

Ташиев ортидан унинг биринчи ўринбосари Қурбонбек Авазов, киберхавфсизлик маркази директори Даниэль Рисалиев ва Антитеррор маркази директори Элизар Сманов ишдан олинди. Абдукарим Алимбоев Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси (МХДҚ) раисининг биринчи ўринбосари лавозимидан озод этилиб, Давлат чегара хизмати раиси этиб тайинланди. Унинг ўрнини Хавфсизлик кенгаши котиби лавозимида ишлаб келаётган Рустам Мамасадиқов эгаллади. 

2020 йилдан буён Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг 9-хизмати бошлиғи ва раис ўринбосари лавозимида ишлаб келган Жумгалбек Шабданбеков Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси вазифасини вақтинча бажарувчи этиб тайинланди.

Шунингдек, шу куннинг ўзида Чегара хизмати давлат қўмитаси таркибидан чиқарилди.

Жапаров ва Ташиев тандеми

Маълумот учун, Қамчибек Ташиев 2020 йил 16 октябрь куни Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси этиб тайинланган эди. Фармонни 2020 йил 5–6 октябрь воқеаларидан сўнг президент вазифасини бажарувчи сифатида Садир Жапаров имзолаган.

Қамчибек Ташиев ва амалдаги Президент Садир Жапаров ўртасидаги кўп йиллик муносабатлар мамлакатдаги энг барқарор ва таъсирли сиёсий иттифоқлардан бири сифатида баҳоланиб келган. Уларнинг ҳамкорлиги ҳокимият тепасига келишидан анча олдин бошланган: 2010 йиллар бошида улар бир неча бор сиёсий жараёнларда бир томонда бўлган, 2012 йилдаги умумий жиноий эпизодни ҳам бирга бошдан кечирган, бу эса уларнинг шахсий яқинлигини янада мустаҳкамлаган.

2020 йил октябрь воқеаларидан сўнг тандем якуний шаклга келди: Садир Жапаров Президент лавозимини эгаллади, Қамчибек Ташиев эса МХҚ раҳбари этиб тайинланиб, куч блокининг асосий таянчига айланди. Айнан у энг шов-шувли ишларни назорат қилган, куч сиёсатини шакллантирган ва амалда Президент жамоасининг энг яқин ишончли шахсларидан бири бўлиб келган.

Экспертлар орасида уларнинг иттифоқи кўпинча мамлакатдаги энг мустаҳкам сиёсий дуэт деб аталарди, Қамчибек Ташиев атрофидаги ҳар қандай кадр ўзгаришлари эса ҳокимият конфигурациясидаги жиддий ўзгаришлар белгиси сифатида қабул қилинар эди.

Сўнгги пайтларда сиёсий доираларда махсус хизмат раҳбарининг бўлажак Президент сайловларида иштирок этиши мумкинлиги ҳақида миш-мишлар тарқалган эди. Қамчибек Ташиев эса бир неча бор президентлик пойгасида қатнашмоқчи эмаслигини ва Садир Жапаровни қўллаб-қувватлашини маълум қилган.