Исроил Ғазода сулҳдан кейин минглаб биноларни вайрон қилди

АҚШ Президенти Дональд Трампнинг иштирокида бундан икки ойдан ортиқроқ вақт олдин Исроил ва ҲАМАС ўртасида тинчлик битими имзоланган эди. Мазкур сулҳ бошланганидан бери Исроил Ғазода 2 мингдан ортиқ бинони бузиб ташлади. Бу ҳақда Planet Labs сунъий йўлдош тасвирлари асосида ўтказилган таҳлилга таяниб, “The New York Times” нашри хабар берди.  

Ўтган 2025 йилнинг 30 октябрга ўтар кечаси олинган видеолавҳада (сулҳ кучда бўлган пайтда) Ғазо шаҳридаги Шежайя маҳалласида – Исроил ҳарбийлари назоратидаги ҳудудда – йирик миқёсдаги назоратли портлатиш амалга оширилгани кўринади. 

Сулҳ битимига мувофиқ, Исроил ҳарбийлари Ғазо ҳудуди ичида келишилган махсус чегара чизиғигача чекинган, бироқ секторни тўлиқ тарк этмаган. Шу сабабли Ғазо секторининг қарийб ярми ҳануз Исроил назорати остида қолмоқда. Фақат қоғозлардагина мавжуд бўлган “тинчлик” келишувига эришилганидан бери амалга оширилган вайронгарчиликларнинг асосий қисми айнан шу Исроил назоратидаги ҳудудларда содир этилган. 

Бироқ ўнлаб бинолар ҲАМАС назоратидаги ҳудудларда ҳам бузиб ташланган. Ваҳоланки, бу ҳудудларда Исроил ҳарбийлари ўз фаолиятини тўхтатишга рози бўлган. 

Сунъий йўлдош тасвирларига кўра, сулҳдан кейин Шежайя маҳалласида дастлаб сақланиб қолган бинолар бўлган. Орадан ойлар ўтгач олинган суратларда эса ушбу ҳудуд деярли бутунлай вайронага айлангани акс этган. Айрим ҳолларда бузғунчилик ҳаракатлари келишилган чизиқдан тахминан 275 метр ичкарида амалга оширилган. 

Кўплаб иншоотлар икки йил давом этган бомбардимонлар оқибатида аллақачон оғир зарар кўрган бўлиши мумкин. БМТ баҳосига кўра, 2025 йил 11 октябрь ҳолатида Ғазодаги биноларнинг 80 фоиздан ортиғи шикастланган ёки бутунлай вайрон бўлган. У ерда яшаган одамлар кетма-кет эвакуация буйруқлари ва жанглар сабаб кўчишга мажбур бўлган.

Исроил расмийларига кўра, кенг кўламли бузишлар “Ғазони демилитаризация қилиш” доирасида амалга оширилмоқда. Уларнинг айтишича, сулҳдан кейин ҳарбийлар жангчилар фойдаланган ерости туннелларини йўқ қилган, шунингдек миналаштирилган биноларни бузиб ташлаган.

Хабарда айтилишича, кўплаб фаластинликлар Исроил кўплаб маҳаллаларни ер билан битта қилиб ташлаётганини, у ерда яшаган ёки мулк эгаси бўлган одамларга эътибор берилмаётганини айтмоқда. 

Ғазонинг шарқий қисмида – Исроил назоратидаги ҳудудларда – сунъий йўлдош тасвирлари сулҳдан кейин блоклар, қишлоқ хўжалиги ерлари ва иссиқхоналар тўлиқ йўқ қилинганини кўрсатмоқда. 

АҚШ етакчиси Дональд Трампнинг Ғазо урушини якунлашга қаратилган 20 банддан иборат режасида “барча ҳарбий ва террор инфратузилмалари, жумладан туннеллар йўқ қилинади” деб ёзилган. Шу билан бирга, томонлар барча ҳарбий ҳаракатларни, жумладан ҳаво ва артиллерия зарбаларини тўхтатишга ҳам келишиб олган эди. Бироқ бу гаплар ўша 20 бандлик ҳужжатларда қолиб кетди. 

Исроилнинг собиқ ҳарбий қўмондони Шаул Ариэли ҳам ҳатто бузишлар кўламини танқид қилган. 

“Бу танлаб йўқ қилиш эмас – бу мутлақ вайронагарчилик”, деган у. 

ҲАМАСнинг юқори мартабали вакили Ҳусам Бадран эса Исроил ҳаракатларини сулҳ битимининг бузилиши деб атаган. 

“Келишув аниқ. Одамларнинг уйларини бузиш тақиқланган. Бу душманона ҳаракат”, деган Бадран.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Исроил Мудофаа вазири Исраэл Катс хавфсизлик нуқтаи назаридан ҳарбийлар ҳеч қачон Ғазо секторидан тўлиқ чиқиб кетмаслигини ва Фаластин анклавида фуқаролик-ҳарбий армия бўлинмаси ташкил этилишини айтганди.