Трамп НАТОни Гренландияни босиб олишда етакчилик қилишга чақирди

АҚШ Президенти Дональд Трамп Гренландия Қўшма Штатлар учун миллий хавфсизликни таъминлаш нуқтаи назаридан зарур эканини, унинг Америка назоратига ўтиш жараёни эса НАТО томонидан бошқарилиши лозимлигини билдирди. Бу ҳақда у ўзининг Truth Social ижтимоий тармоғидаги саҳифасида ёзди.

“Қўшма Штатларга Гренландия миллий хавфсизлик мақсадлари учун зарур. У биз қураётган “Олтин гумбаз” учун ҳаётий аҳамиятга эга. НАТО бу масалада етакчи бўлиши керак. Агар биз буни қилмасак, Россия ёки Хитой қилади ва бунга йўл қўйиб бўлмайди!” деб ёзди Трамп.

У, шунингдек, Қўшма Штатларнинг ҳарбий қудрати асосан биринчи президентлик муддати даврида шаклланганини ва ҳозир ҳам кучайиб бораётган салоҳият – Шимолий Атлантика альянсининг тийиб туриш имкониятларининг асоси эканини айтди.

“Гренландия АҚШ назоратига ўтгач, НАТО анча қўрқинчли ва самаралироқ бўлади. Бунинг ўрнига бошқа ҳар қандай вариантни қабул қилиб бўлмайди”, дея хулоса қилган у.

Қайд этиш жоиз, Гренландия Дания Қироллиги таркибига киради, бироқ Трамп аввал ҳам бир неча бор орол миллий хавфсизлик нуқтаи назаридан АҚШнинг бир қисмига айланиши кераклигини айтган ва Вашингтон уни “у ёки бу йўл билан” қўлга киритишини истисно қилмаган.

Гренландия Бош вазири Йенс-Фредерик Нильсен бунга жавобан орол Дания таркибида қолиш ниятида эканини билдирган эди.

“Биз НАТОни, Дания Қироллигини ва Европа Иттифоқини танлаймиз”, деди у.

Трамп эса бундай позиция Гренландия Бош вазири учун “катта муаммо”га айланиши мумкинлигидан огоҳлантирган.

Оқ уйнинг бу риторикаси Скандинавия давлатлари дипломатлари томонидан танқид қилинди. “Financial Times”нинг разведка маълумотлари билан таниш манбаларга таяниб ёзишича, сўнгги йилларда Гренландия яқинида Россия ёки Хитой кемалари ва сувости кемаларининг мавжудлиги қайд этилмаган. Нашр суҳбатдошлари Москва ва Пекиннинг минтақадаги ҳарбий фаоллиги ошгани ҳақидаги даъволарни шубҳа остига олган.

Шу фонда АҚШ расмийлари Президентнинг баёнотларини юмшатишга уринган. Вакиллар палатаси спикери Майк Жонсон Гренландияни куч билан эгаллаш сценарийси кўриб чиқилмаётганини ва “уруш эълон қилинмаслигини” айтган. Оқ уй матбуот котиби Керолин Левитт эса Трамп оролни сотиб олиш вариантини ҳам кўриб чиқаётганини қайд этган.

Айни пайтда АҚШ Конгрессига бир-бирига зид қонунчилик ташаббуслари киритилган. Кеча, 13 январь куни конгрессмен Рэнди Файн Гренландияни аннексия қилиш ҳақидаги қонун лойиҳасини таклиф қилди, бугун, 14 январь куни эса Сенатда НАТОга аъзо давлатлар ҳудудларини уларнинг розилигисиз босиб олиш учун АҚШ ҳарбийларидан фойдаланишни тақиқловчи ҳужжат рўйхатдан ўтказилди.

Шу билан бирга, “The Telegraph” хабарига кўра, Буюк Британия ва европалик иттифоқчилар Вашингтонни оролни аннексия қилишдан қайтариш мақсадида Гренландияда НАТО контингентини жойлаштириш имкониятини муҳокама қила бошлаган. Бироқ “The Mail on Sunday” манбаларга таяниб, Трамп АҚШ қўмондонлигига эҳтимолий бостириб кириш режасини тайёрлашни буюргани, аммо бу ташаббус унинг қонунийлигига шубҳа билдирган ҳарбийлар қаршилигига учраганини ёзди.