Трамп Нетаньяху билан Ғазодаги сулҳнинг 2-босқичини келишиб олмоқчи

Бугун, 29 декабрь куни АҚШ Президенти Дональд Трамп ва Исроил Бош вазири Биньямин Нетаньяху учрашув ўтказиши режалаштирилган. Учрашувнинг асосий мавзуси Ғазодаги сулҳ келишувининг иккинчи босқичини келишиб олиш бўлади. Бу ҳақда “Euronews” хабар берди.

Қайд этилишича, музокаралар Трампнинг Флорида штатидаги Мар-а-Лаго қароргоҳида бўлиб ўтади. Исроил ва ҲАМАС ўртасида эришилган дастлабки сулҳ октябрь ойидан буён амалда бўлса-да, сўнгги пайтларда ўзаро айбловлар фонида жараён деярли тўхтаб қолган. Томонлар бир-бирини сулҳ шартларини бузишда айбламоқда. Шу билан бирга, АҚШ айрим масалаларда Тель-Авивни сусткашликда айблаётгани айтилмоқда.

Сулҳ ташаббусининг биринчи босқичи ҲАМАС бошчилигида 2023 йил 7 октябрь куни амалга оширилган ҳужумнинг икки йиллиги арафасида бошланган. Иккинчи босқич эса Трамп томонидан таклиф этилган, 20 банддан иборат мураккаб режани ўз ичига олади. БМТ Хавфсизлик Кенгаши томонидан маъқулланган ушбу режа ҲАМАСнинг Ғазодаги ҳукмронлигига барҳам беришни кўзда тутади.

Музокараларда Ғазога бевосита алоқадор бўлмаган масалалар, жумладан, Эрон мавзуси ҳам кўтарилиши мумкин. Трамп июнь ойида АҚШ томонидан Эрон ядровий объектларига берилган зарбалардан сўнг Теҳроннинг ядровий салоҳияти “тўлиқ ва батамом йўқ қилинганини” таъкидлашда давом этмоқда. Бироқ, Нетаньяху Эрон томондан таҳдид сақланиб қолаётганини айтиб, қўшимча зарбалар бериш зарурлигини илгари сурмоқда.

Иккинчи босқич доирасида Трамп бошчилигидаги ва “Тинчлик кенгаши” номи билан танилган гуруҳ томонидан халқаро назорат остида қуролсизлантирилган Ғазони қайта тиклаш режалаштирилган. Фаластинликлар эса Ғазодаги кундалик бошқарувни амалга ошириш учун “технократик ва сиёсатдан холи” қўмита тузиши кўзда тутилмоқда.

Шунингдек, ушбу ташаббус Исроил ва араб давлатлари ўртасидаги муносабатларни нормаллаштириш ҳамда Фаластин мустақиллигига эришиш йўлларини излашни назарда тутади. Бироқ, урушдан вайрон бўлган Ғазони тиклаш, ҲАМАСни қуролсизлантириш ва “халқаро барқарорлаштириш кучлари”ни шакллантириш каби мураккаб логистика ва гуманитар масалалар сақланиб қолмоқда.

“Тинчлик кенгаши” икки йил муддатга мўлжалланган ва янгиланиши мумкин бўлган БМТ мандати асосида Ғазони тиклаш жараёнини назорат қилиши кутилмоқда. Кенгаш аъзоларининг номлари йил охиригача эълон қилиниши режалаштирилган эди, бироқ бу жараён кейинги ойга қолдирилиши мумкин.

Мазкур учрашув АҚШ Президентининг Яқин Шарқ бўйича махсус вакили Стив Виткофф ва Президентнинг куёви Жаред Кушнернинг яқинда Флоридада Миср, Қатар ва Туркия расмийлари билан ўтказган маслаҳатлашувларидан сўнг бўлиб ўтмоқда. Ушбу давлатлар ҳозирда сулҳ жараёнида воситачилик қилмоқда.

Maълумот ўрнида, Нетаньяху Трампнинг иккинчи президентлик муддати давомида Оқ уйда у билан учрашган илк хорижий етакчи бўлган. Бироқ бу уларнинг Трамп октябрь ойида сулҳнинг дастлабки босқичи бошланган пайтда Исроилга ташриф буюрганидан бери илк шахсий учрашуви бўлади. Нетаньяху аввал ҳам Мар-а-Лагога бир неча бор ташриф буюрган, жумладан, 2024 йил июль ойида Трамп қайта сайлов кампаниясини олиб бораётган пайтда.