Тўрт йиллик қонли тугун: Украинадаги уруш нега ечилмаяпти?

Россия-Украина можароси бошланганига 1 418 кундан ошди. Бу рақам рамзий аҳамиятга эга: айнан шунча вақт Иккинчи жаҳон урушида Москвага нацист Германиясини мағлуб этиш учун керак бўлган эди. Бироқ бу сафар Кремль тезкор ғалабага эриша олмади – уруш чўзилди ва ҳал қилувчи натижа ҳали ҳам номаълум. Бу ҳақда APP ёзди.

2022 йил fevral ойида Россия Киевни қисқа муддатда эгаллаб, ҳукуматни алмаштиришни кўзлаган эди. Бу режа амалга ошмади. Жанглар мамлакат шарқи ва жанубидаги узоқ позицион тўқнашувларга айланган.

РФ 2014 йилда Қримни аннексия қилганидан буён Украина ҳудудининг тахминан 20 фоизини назорат қилади. Бироқ 2022 йилдан кейинги илгарилаш суст кечган. НАТО Бош котиби Марк Рютте Москва ҳаракатини “боғ улиткаси тезлиги”га қиёслаган. Сўнгги икки йилда рус қўшинлари Донецк вилояти ичига атиги 50 километргача кириб борган.

Вашингтондаги Стратегик ва халқаро тадқиқотлар маркази ҳисоб-китобига кўра, Россия ҳарбий йўқотишлари 1,2 миллион нафарга етиши мумкин, шундан 325 мингга яқини ҳалок бўлган. Украина томонидаги йўқотишлар 600 минггача, ҳалок бўлганлар эса 140 минггача баҳоланмоқда. Бу – Европада Иккинчи жаҳон урушидан бери энг ҳалокатли можаро.

Дронлар уруши ва траншеялар

Уруш илк босқичда тезкор манёврлар билан бошланган бўлса, ҳозир у 1 200 километрлик фронт чизиғи бўйлаб траншея урушига айланган. Илк бор ҳарбий тарихда дронлар ҳал қилувчи омилга айланди.

Украина дронлар орқали Россиянинг артиллерия устунлигини мувозанатлаштиришга уринмоқда. Россия эса узоқ масофали, оптик толали дронлардан фойдаланиб, фронт ортидаги ҳудудларни ҳам нишонга олмоқда. Бу эса таъминот ва эвакуацияни янада қийинлаштирган.

Энергетика ва узоқ масофали зарбалар

Қиш ойларида Россия Киев энергетика инфратузилмасига зарбаларни кучайтирган. Пойтахтда электр таъминоти бир неча соат билан чекланган кунлар қайд этилган. Украина эса Россия ҳудудидаги нефть қайта ишлаш заводлари ва ҳарбий объектларга дрон ва ракета ҳужумлари уюштирган. Қора денгизда бир нечта рус кемалари йўқ қилинган. Июн ойида “Ўргимчак тўри” амалиёти доирасида бир нечта авиабазалар нишонга олинган.

Вашингтон воситачилиги ва кескин талаблар

АҚШ президенти Дональд Трамп урушни тўхтатишга уриниб, музокараларни фаоллаштирган. Бироқ томонлар позицияси кескин фарқ қилади. Владимир Путин Украинадан Донецк вилоятининг назорат қилинаётган қисмидан қўшинларини олиб чиқишни, НАТОга қўшилишдан воз кечишни ва қатор сиёсий талабларни қўймоқда. Киев эса фронт чизиғи бўйлаб ўт очишни тўхтатиш ва хавфсизлик кафолатларини талаб қилмоқда.

Украина ва унинг иттифоқчилари Кремль музокараларни чўзиб, ҳудудий ютуқларни мустаҳкамлашга уринмоқда, деб ҳисоблайди. Москва эса Киев ва Европа давлатларини келишувни бузишда айбламоқда.

Тинчлик нега чўзилмоқда?

Путин Донецкдан тўлиқ чиқиш талабида турибди, Зеленский эса буни рад этмоқда. АҚШ томони июнь ойига қадар келишувга эришишни исташи мумкин, бироқ ҳозирча тезкор ечим эҳтимоли паст. Россия иқтисодиёти санкциялар ва инфляция босими остида қолмоқда, аммо мудофаа саноати ишлаб чиқаришни оширган. Ҳукумат асосий ижтимоий қатламларни ҳимоя қилишга ҳаракат қилмоқда.

Хулоса шуки, тўрт йиллик урушда ҳеч бир томон ҳал қилувчи устунликка эриша олмади. Жанг майдонидаги секин силжишлар, сиёсий ҳисоб-китоблар ва геосиёсий рақобат тинчликни янада узоқлаштирмоқда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Украина етакчиси Владимир Зеленский тўрт йиллик синовдан қандай омон қолгани ҳақида тўхталган эдик.