“75 лар хати” ёхуд миллат қаҳрамонидан шоқолга айланган Ташиев

Қирғизистон сиёсий саҳнасида навбатдаги силкиниш. Жогорку Кенеш спикери Марлен Маматалиев Қамчибек Ташиевни шоқол деб атади. Собиқ, қудратли раҳбар Ташиевнинг куёви ҳам қамоққа олинди, ўзи эса судда сўроқ қилинмоқда. Бир пайтлар Тошкентга “Салимбойвачча”дан ёрдам сўраб келган, “Қирғизистонда тартиб ўрнатиб беринг” деган, собиқ депутат Эмил Жамғирчиев яна майдонга чиқди. У Ташиевга қарши баёнот берди. Қамчибек Ташиев сўроқ қилинаётган аёл депутат билан судда айтишиб кетди. Яқин дақиқалар давомида мана шу мавзуларга батафсил тўхталамиз.

“75 лар хати” бўйича очиқ суд

Бир пайтлар Қирғизистон президенти Садир Жапаровнинг энг яқин дўсти, мамлакат тарихидаги энг обрўли шахслардан бири экани айтилган Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг собиқ раҳбари Қамчибек Ташиев давлат тўнтаришини уюштиришга уринишда айбланаётганини ва суд жараёни бошланганини Qalampir.uz’нинг доимий кузатувчилари яхши билади. Бу мавзуга биринчи марта дуч келаётганлар эса YouTube саҳифамиздан “75 лар хати” сарлавхаси остидаги видеоматериални томоша қилиб, барча маълумотларни олиши мумкин.

Ўтган ҳафтада “75 лар хати” бўйича суд иш материалларидан махфийлик грифи олиб ташланди ва хоинликда айбланаётганлар иши бўйича мажлис илк бор очиқ тартибда бўлиб ўтди. Унда Жогорку Кенеш аппарати ходимлари, гувоҳлар тингланди. Улар “75 лар хати” деб аталувчи ҳужжатнинг парламентга қандай келиб тушгани ва рўйхатдан ўтказилгани ҳақида гапириб берди.

“Бу ҳужжат Жогорку Кенешга 11 февраль куни келиб тушган ва рўйхатга олинган. Ўша пайтда спикер Нурланбек Турғунбек ўғли хизмат сафарида эди. У хат бўйича ҳеч қандай кўрсатма бермаган”, деди Парламент ходимаси Мария Исанова.

Рўйхатга олиш сектори консультанти (маслаҳатчиси) Майрамгул Таштанованинг айтишича, хат дастлаб қабул қилувчи кўрсатилмаган ҳолда юборилган, шу сабабли уни рўйхатдан ўтказишнинг имкони бўлмаган. Унинг билдиришича, сектор мудири Гулмира Қирбашева телефон орқали номаълум эркак киши билан боғланган ва шундан сўнг ҳужжатга қабул қилувчининг исми-шарифи киритилган.

Яна бир гувоҳ – парламент аппарати ходимаси Аида Мамбетованинг сўзлаб беришича, хат соҳавий қўмитага 13 февраль куни тушган, 18 февралда эса кун тартибидан олиб ташланган. Унинг сўзларига кўра, ҳужжатда муддатидан олдин сайловлар ўтказиш ва президентлик ваколатларини муддатидан аввал тугатиш тўғрисидаги таклиф мавжуд бўлган.

Мажлис давомида маълум бўлишича, хатни Жогорку Кенешга нафақадаги собиқ давлат арбоби ҳамда жамоат фаоли Эмилбек Узакбаевнинг ҳайдовчиси етказган.

Суддаги айтишув 

15 июнда Жогорку Кенеш депутати Эльвира Сурабалдиева ҳам гувоҳ сифатида сўроқ қилинди. Жараёнда депутат аёл ва айбланувчи Қамчибек Ташиев ўртасида тортишув юз берди.

Кўпчиликнинг эътиборини тортган чиқиш Жогорку Кенеш спикери Марлен Маматалиевники бўлди. У “75 лар хати” ташаббускорларини кескин танқид қилиб, уларни шоқол деб атади.

“Шоқоллар ва шоқолчалар ўз ўйинларини ўтказмоқчи бўлишди, бироқ улар ҳеч қачон шерни енга олмаслигини унутишди. Чунки, шер ортида 7 миллион инсон турибди”, деди у.

Марлен Маматалиев ушбу гапларни Жогорку Кенешнинг 17 июнь куни бўлиб ўтган ялпи мажлисида, парламент трибунасидан туриб айтган. Спикернинг таъкидлашича, мактуб ташаббускорлари айбловларни инкор этмоқда.

“Улар қўйилаётган айбловларни рад қиляпти. Бироқ улар ўз ҳаракатлари ва ниятларини тан олгани маъқул бўларди. Мазкур масалага якуний баҳони суд бериши керак”, деган у.

“Йиқилганни тепкилама”

Суд жараёнлари давом этаётган бир пайтда эса Қирғизистон Жогорку Кенешининг собиқ депутати Эмил Жамғирчиев Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг собиқ раҳбари Қамчибек Ташиев шаънига навбатдаги кескин баёнот билан чиқди. У анча вақтдан бери ўтмишдаги можароларга қайтишни истамаганини, бироқ яқинда бўлиб ўтган суд мажлисидан сўнг омма олдида сўзлашга қарор қилганини билдирди.

“Қирғизларда “йиқилганни тепкилама” деган нақл бор. Шу сабабли, ўзимга қарши қилинган ноқонуний ҳаракатлар ва сохта айбловлар мавзусини қайта кўтаришни хоҳламадим. Ўз ҳаётим билан яшаб, ҳеч нарсага аралашмадим. Лекин энди айтишим керак. Депутатлик фаолиятим давомида Президент ва парламент комиссияси аъзоларига Ташиевнинг ҳаракатлари юзасидан шикоят қилганман, бироқ мурожаатларимнинг адолатли кўриб чиқилишига эриша олмаганман”, деди у.

Жамғирчиевнинг айтишича, унинг янги баёнот беришига “75 лар хати” деб атувчи жиноий иш бўйича ўтказилган очиқ суд мажлиси сабаб бўлган.

“Депутат Эльвира Сурабалдиева сўроқ қилинаётганда Ташиевнинг ўзини тутиши мени ғазаблантирди. Ташиевнинг ҳамон таҳдид ва босим тилида гапираётганини кўриб, жим тура олмадим. Бугун у сизга ҳокимиятга таяниб, ҳаммани енггандек туюлаётган бўлиши мумкин. Аммо қонун ва Худо олдида ҳар ким ўз қилмиши учун жавоб беради. Ҳақиқатни вақтинча яшириш мумкин, лекин уни енгиб бўлмайди. Сўзларимни тасдиқловчи далиллар кейинроқ эълон қилинишига ишонаман”, деди собиқ депутат.

Ташиев устидан дод деган Жамғирчиев ким?

Ўзбекистонликлар Эмил Жамғирчиевни “Салимбойвачча” номи билан танилган Салим Абдувалиевга боғлиқ воқеалар ва унинг Қирғизистонда қидирувга берилиши орқали яхши танийди. 2025 йилда Қирғизистонлик депутат Эмил Жамғирчиев қирғиз-ўзбек чегарасини ноқонуний кесиб ўтишда айбланганди. Унинг ўзбекистонлик “Салимбойвачча” номи билан танилган Салим Абдувалиевдан Қирғизистонда тартиб ўрнатишда ёрдам сўрагани, у билан яширин учрашув ўтказиш учун 2022 йил декабрь ойида чегарани ноқонуний кесиб ўтиб, Тошкентга келгани Қирғизистон миллий хавфсизлик давлат қўмитаси томонидан эълон қилинган ва у қамоққа олинганди.

Ташиевнинг куёви қўлга олинди

Қирғизистон Республикаси Ҳарбий прокуратураси Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг собиқ раҳбари Қамчибек Ташиевнинг куёви сифатида танилган Азамат Дийқанбоевни ҳам қўлга олди. Унга нисбатан “Хизмат мавқеидан фойдаланиб фирибгарлик қилиш” моддаси бўйича жиноят иши қўзғатилди. Ташкилот маълумотига кўра, турли йилларда миллий хавфсизлик органлари тизимида ишлаган Дийқанбоев Манас тумани ИИБнинг вақтинча сақлаш ҳибсхонасига жойлаштирилган. Ҳозирда ишнинг барча ҳолатларини ва бошқа эҳтимолий иштирокчиларни аниқлашга қаратилган тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.

“75 лар хати”нинг сценарийси

Бугун, 18 июнь куни бўлиб ўтган йиғилишда Қирғизистон Жогорку Кенеши торағаси Марлен Маматалиев “75 лар хати” бўйича олиб борилаётган суриштирув тафсилотларини сўзлаб берди. У хатнинг парламентга келиб тушиш сценарийси олдиндан режалаштирилганини ва барча манфаатдор шахслар уни парламентда кутишганини маълум қилди. Унинг айтишича, воқеалар жорий йилнинг 28–29 январь кунларидан бошланган.

“Ўшанда айрим манфаатдор шахслар Жогорку Кенешда озиқ-овқат хавфсизлиги, янги ҳайдовчилик гувоҳномалари масалалари бўйича чиқишлар қилиб, жамоатчиликни атайлаб ғалаёнга келтира бошлашган эди. Шундан сўнг, Жогорку Кенешга “75 лар хати” келиб тушган. Илгари бу ишга аралашган шахслар ҳақидаги маълумотлар махфийлаштирилган эди. Бироқ ҳозирда ОАВда бу ҳақда маълумотлар пайдо бўлганини кўриб турибмиз ва мен ахборотни очиқ айта оламан. Хатни собиқ спикер Шакиевнинг Алайбек исмли ёрдамчиси қабул қилиб олган. У хатни депутат Чингиз Ажибаевга топширган. У эса, рўйхатдан ўтишни текшириш учун хатни бир муддат ўзида ушлаб турган. Кейинчалик хат конституциявий қўмита раҳбари бўлган Қурманқул Зулушевга берилган”, дейди Марлен Маматалиев.

Икки дўст, ажойиб тандем сифатида баҳоланган Садир Жапаров ва Қамчибек Ташиев атрофида содир бўлаётган воқеалар мана шу зайлда давом этмоқда. Улардан хабардор бўлиш учун QALAMPIR.UZ’ни кузатиб боринг.