“Жапаров ёки Ташиев?” Қирғизистонликлар кимни танлади?

Жорий йилнинг 20 февраль куни Қирғизистоннинг “Номад” телеканали томонидан ўтказилган социологик сўров натижаларига кўра, респондентларнинг 81 фоизи Президент Садир Жапаровнинг фаолиятини ижобий баҳолади. 14 фоиз иштирокчи эса унинг ишига салбий муносабат билдирган.

Тақдим этилган маълумотларга кўра, Жапаровнинг президентлик фаолияти давомида уни қўллаб-қувватлаш даражаси 67 фоизга ошган. Бу эса амалдаги давлат раҳбарининг жамоатчилик орасидаги ишончи сезиларли даражада мустаҳкамланганини кўрсатади.

Сўров натижаларида бошқа сиёсий етакчиларнинг рейтинги ҳам келтирилган. Хусусан, Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг собиқ раиси Қамчибек Ташиев 25 фоиз ижобий баҳо олган. Респондентларнинг 55 фоизи эса унинг фаолиятини салбий баҳолаган. Хабарларга кўра, Ташиевнинг машҳурлик рейтинги 30 фоизга пасайган.

Социологик тадқиқот мамлакат бўйлаб ўтказилган бўлиб, унда 1200 нафар вояга етган фуқаро иштирок этган. Сўровнома онлайн шаклда ташкил этилган. 

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Садир Жапаров “Kabar” нашрига берган интервьюсида мамлакат шимол ва жанубга бўлиниши мумкинлиги ҳақидаги миш-мишларни қатъиян рад этганди. Унинг айтишича, аввал бундай бўлинишлардан айрим сиёсатчилар ҳокимият учун курашда фойдаланган, оддий фуқаролар эса восита бўлиб хизмат қилган.

Ташиев истеъфоси

Жорий йилнинг 10 февраль куни Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси – Бош вазир ўринбосари Қамчибек Ташиев Президент Садир Жапаровнинг фармони билан лавозимидан озод этилди. У ўз қарорини “жамиятда бўлинишга йўл қўймаслик” истаги билан изоҳлади. Қамчибек Ташиевнинг ўзи бу ҳақда Германияда юрак операциясидан сўнг режали текширувда бўлганида хабар топганини маълум қилди.

Ташиев ортидан унинг биринчи ўринбосари Қурбонбек Авазов, киберхавфсизлик маркази директори Даниэль Рисалиев ва Антитеррор маркази директори Элизар Сманов ишдан олинди. Абдукарим Алимбоев Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси (МХДҚ) раисининг биринчи ўринбосари лавозимидан озод этилиб, Давлат чегара хизмати раиси этиб тайинланди. Унинг ўрнини Хавфсизлик кенгаши котиби лавозимида ишлаб келаётган Рустам Мамасадиқов эгаллади. 

2020 йилдан буён Миллий хавфсизлик давлат қўмитасининг 9-хизмати бошлиғи ва раис ўринбосари лавозимида ишлаб келган Жумгалбек Шабданбеков Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси вазифасини вақтинча бажарувчи этиб тайинланди.

Шунингдек, шу куннинг ўзида Чегара хизмати давлат қўмитаси таркибидан чиқарилди.

Жапаров ва Ташиев тандеми

Маълумот учун, Қамчибек Ташиев 2020 йил 16 октябрь куни Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси этиб тайинланган эди. Фармонни 2020 йил 5–6 октябрь воқеаларидан сўнг президент вазифасини бажарувчи сифатида Садир Жапаров имзолаган.

Қамчибек Ташиев ва амалдаги Президент Садир Жапаров ўртасидаги кўп йиллик муносабатлар мамлакатдаги энг барқарор ва таъсирли сиёсий иттифоқлардан бири сифатида баҳоланиб келган. Уларнинг ҳамкорлиги ҳокимият тепасига келишидан анча олдин бошланган: 2010 йиллар бошида улар бир неча бор сиёсий жараёнларда бир томонда бўлган, 2012 йилдаги умумий жиноий эпизодни ҳам бирга бошдан кечирган, бу эса уларнинг шахсий яқинлигини янада мустаҳкамлаган.

2020 йил октябрь воқеаларидан сўнг тандем якуний шаклга келди: Садир Жапаров Президент лавозимини эгаллади, Қамчибек Ташиев эса МХҚ раҳбари этиб тайинланиб, куч блокининг асосий таянчига айланди. Айнан у энг шов-шувли ишларни назорат қилган, куч сиёсатини шакллантирган ва амалда Президент жамоасининг энг яқин ишончли шахсларидан бири бўлиб келган.

Экспертлар орасида уларнинг иттифоқи кўпинча мамлакатдаги энг мустаҳкам сиёсий дуэт деб аталарди, Қамчибек Ташиев атрофидаги ҳар қандай кадр ўзгаришлари эса ҳокимият конфигурациясидаги жиддий ўзгаришлар белгиси сифатида қабул қилинар эди.

Сўнгги пайтларда сиёсий доираларда махсус хизмат раҳбарининг бўлажак Президент сайловларида иштирок этиши мумкинлиги ҳақида миш-мишлар тарқалган эди. Қамчибек Ташиев эса бир неча бор президентлик пойгасида қатнашмоқчи эмаслигини ва Садир Жапаровни қўллаб-қувватлашини маълум қилган.