АҚШ урушдан қочяпти

АҚШ-Эрон-Исроил уруши тез орада тугаши мумкин. Трамп урушни тўхтатишни истаяпти, Эрон эса урушни АҚШни хоҳишига кўра эмас, балки Эрон давлатининг ихтиёрига кўра тугатилишини маълум қилди. Шунингдек, учала давлатнинг урушдан кўрган талафотлари, АҚШ президентининг нимадан қўрқувга тушгани ҳақида яқин дақиқалар ичида батафсил танишиб чиқишингиз мумкин.

АҚШ урушни тугатишни истаяпти

АҚШ Президенти Дональд Трамп Эронга қарши уруш режалаштирилган муддатдан тезроқ кечаётгани ва деярли якунланиш арафасида эканини билдирди. Бу ҳақда у CBS телеканалига берган интервьюсида сўз очди. АҚШ президентининг сўзларига кўра, ҳарбий ҳаракатлар режалаштирилган графикдан анча олдинга ўтиб кетган. Эроннинг на флоти, на алоқаси, на ҳарбий-ҳаво кучлари қолмаган, ракеталар эса жуда кам миқдорда.

Шунингдек, Трамп Флорида штатида ҳам Республикачилар партияси тадбирида чиқиш қилиб, Эронга қарши урушда ғалаба яқин эканини яна бир бор таъкидлади. Унинг айтишича, уруш “жуда тез орада тугайди”. У бу ҳаракатни “қисқа муддатли операция” деб атаб, уни ёвузликдан халос бўлиш учун амалга оширилганини билдирди.

Таҳлилчилар АҚШнинг урушни тугатишга шайланиб қолганини, “Буюк Америка”нинг номукаммал режаси иш бермагани билан баҳоламоқда. Дунё бозорида нефтнинг нархи кескин ошиб кетгани ҳам АҚШни бир оз хавотирга солган бўлиши мумкин. Чунки нефть қимматлашса, бензин, транспорт, логистика, авиачипталар ҳамда товарлар нархлари ошади. Шу туфайли мамлакатда иқтисодий ўсиш секинлашиши мумкин. 

Бу эса аҳолининг норозилигига, ҳатто Трампга нисбатан импичмент эълон қилиниши ҳам мумкин. Дональд Трамп АҚШ тарихида икки марта импичмент қилинган биринчи президент ҳисобланади. Аммо Сенат уни лавозимдан четлатмаган. Агар учинчи бор бу чора қўлланилса, Трамп лавозимидан четлатилиши мумкин. Шу боисдан ҳам Трамп бу урушни тезроқ якунлаш пайига тушиб қолди. 

Шу сабабли, АҚШ Исроилдан Эроннинг энергетика, айниқса нефть инфратузилмаси объектларига зарба беришни тўхтатишни сўради. Ушбу ўн кунлик уруш даврида Вашингтон томонидан биринчи чекиниш бўлди. Манбаларга кўра, Трамп Эрон нефть объектларига зарба беришни охирги чора сифатида кўрмоқда. Бу вариант фақат Эрон аввал Форс кўрфази давлатларидаги нефть инфратузилмасига ҳужум қилган тақдирда қўлланиши мумкин.

Америка Эронни ва унинг “қора бойликларини” худди Венесулла каби осон қўлга киритамиз деб ўйлаганди. Уларнинг режасига кўра, Олий раҳнамо йўқ қилинган тақдирда, аввалдан январь ойидаги намойишлар орқали “онги обдон заҳарланган” эронликлардан фойдаланиб, Ислом режимига барҳам бериш ва унинг ўрнига “қўғирчоқ” сифатида талқин қилинаётган Ризо Паҳлавийни ҳокимиятга олиб келиш режалаштирилганди. Бироқ, Оятуллоҳ Али Ҳоманаийнинг ўлими бутун Эронни парчаламади, аксинча бир куч қилиб яна бирлаштирди. АҚШ  ва Исроил эса эронликларнинг ғазаб ва нафратига учради. Бундан кўриниб турибдики, вазият кутилгандек иш бермади.

Эрон нефть танқислигини юзага келтирди

Маълумки, Ҳормуз бўғози муҳим нефть ташиш йўлаги ҳисобланади. Эрон бу бўғозни ёпиб қўйди, оқибатда нефть нархи осмонга чиқди. Ҳатто, 1 баррель нефть 120 долларгача кўтарилди. Бу эса Европа ва бошқа давлатларда АҚШ ва Исроилга нисбатан норозилик кайфиятини уйғотди. Бу ҳолатни кўрган ҳамда Яқин Шарқда ҳукмронликни қўлга ололмаётган АҚШ Президенти Дональд Трамп агар Эрон Ҳормуз бўғози орқали нефть ташишни тўсишда давом этса, мамлакатга нисбатан янада кучли зарбалар берилишини билдирди. Унинг сўзларига кўра, агар Эрон Ҳормуз бўғозида нефть оқимини тўсишга қаратилган ҳар қандай ҳаракатни амалга оширса, АҚШ Эронга ҳозиргача берилган зарбалардан йигирма баробар кучлироқ зарба беради.

Трамп, шунингдек, АҚШ осон йўқ қилинадиган объектларнинг ҳам йўқ қилишини, бу эса Эроннинг давлат сифатида тикланишини деярли имконсиз қилиб қўйишини айтди. У “ўлим, олов ва ғазаб” Эрон устига тушишини айтди. Бироқ, бундай ҳолат юз бермаслигига умид қилишини ҳам қўшимча қилиб ўтди. АҚШ Президентининг айтишича, унинг бу баёноти Хитой ва Ҳормуз бўғозидан фаол фойдаланадиган бошқа давлатлар учун “Америкадан совға” ҳисобланади.

Ўз навбатида, Эрон Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси вакили генерал Сардар Наиний АҚШ ва унинг иттифоқчиларига минтақадан бир литр ҳам нефть олиб чиқишга йўл қўймаслигини билдирди. Унинг сўзларига кўра, нефть ва газ нархларини пасайтириш ҳамда уларни назорат қилишга қаратилган барча уринишлар вақтинчалик ва самарасиз бўлади.

Наиний шунингдек, жанг майдонида ташаббус Эрон қўлида эканини ва уруш қачон тугашини АҚШ эмас, балки Теҳроннинг ўзи ҳал қилишини таъкидлади. У АҚШнинг Форс кўрфазидаги ҳарбий инфратузилмасининг катта қисми йўқ қилинганини, жумладан минтақадаги деярли ўнта замонавий радар тизими ҳамда қиммат дронлар Эрон ҳаво мудофааси томонидан йўқ қилинганини маълум қилди.

Уруш Оқ уйга қимматга тушди

 Вашингтон бу операциядаги асосий ҳарбий кучлардан бири. АҚШ ва Исроил авиацияси Эроннинг ҳарбий инфратузилмаси, ракета комплекслари ва стратегик объектларига кетма-кет зарбалар берди. Бир қарашда Америка армияси учун йўқотишлар катта эмасдек кўринади. Дастлабки маълумотларга кўра, камида 8 нафар америкалик ҳарбий ҳалок бўлди. Бироқ, Эрон бу зарбаларни жавобсиз қолдирмади. Теҳрон минтақадаги АҚШ ҳарбий базаларига ракеталар йўллади. Қатар, Баҳрайн, Қувайт, Саудия Арабистони ва БААдаги базалар ҳужум нишонига айланди.

Оқ уй бу зарбалар катта зарар келтирмаганини айтмоқда. Аммо, фактлар бошқа нарсани кўрсатмоқда. 7 март куни “The New York Times” нашрининг хабар беришича, Эронга қарши ҳарбий кампаниянинг биринчи ҳафтаси АҚШга тахминан 6 миллиард долларга тушган. Бу ҳали урушнинг бошланиши, холос. Шу билан бирга, Республикачилар партияси вакиллари Президент Дональд Трамп маъмурияти уруш учун қўшимча маблағ сўрашини кутаётганини маълум қилди. Улар Эрон бир неча зарбаларга қарамай омон қолишига, АҚШ ва Исроил эса тез орада ҳарбий ҳаракатларни давом эттиришга бўлган қизиқишини йўқотишига ишонмоқда.

Америкалик қўмондонларнинг фикрича, яқин бир неча кун ичида Эрон бундан кейин ҳам сезиларли даражада жавоб ракета зарбаларини бера олади. Бу эса барча учун ҳал қилувчи палла бўлади. Вашингтонда Эрон бу урушни чўзишидан хавотирларини сездириб қўйди.

Урушни бошлаб, қандай тугатишни билмай қолган АҚШ ва Исроилга қарата эронлик мулозимлар Ислом Республикаси урушни рақиб учун ҳаддан ташқари қимматга тушириш стратегиясини танлаганини билдирди. Ушбу стратегия шартли равишда “Телба” (Madman) операцияси деб номланган. Эрон бу урушни тез якунлашни эмас, балки уни чўзишни мақсад қилмоқда. Бунда Теҳрон оддий стратегиядан фойдаланмоқда, яъни рақибни фронтда эмас, чарчоқ ва харажат билан енгиш.

Исроилнинг темир қалқони ракеталарни тўсиб қололмади

Исроил бу урушдаги энг фаол иштирокчилардан бири бўлиб қолмоқда. Эроннинг кўплаб ҳарбий объектларига берилган зарбалар айнан Исроил авиацияси ҳиссасига тўғри келади. Бироқ, бу уруш Исроил учун ҳам хавфсиз масофада кечмаяпти.

Эрон юзлаб баллистик ракеталар ва мингга яқин дронлар билан жавоб берди. Бу ҳужумлар Бейт-Шемеш шаҳри, Иерусалим атрофи ва жанубий Исроилга қаратилди. Машҳур “Iron Dome” тизими кўплаб ракеталарни ҳавода йўқ қилди. Аммо барчасини эмас. Исроилнинг темир қалқони ҳам ҳамма ракеталар оқимини тўсиб қололмаяпти. Бу эса бир нарсани кўрсатади, Исроил ҳудуди ҳам энди урушдан мутлақо ҳимояланган эмас. Исроилда ҳужумлар оқибатида, камида 11 нафар тинч аҳоли ҳалок бўлган. Бир нечта ҳарбийлар ҳам қурбон бўлгани айтилмоқда.

Энг кўп эронликлар ҳалок бўлди

Бу можарода энг катта йўқотишлар Эрон томонига тўғри келмоқда. Маълумотларга кўра, дастлабки ҳафталарда 1200 дан ортиқ киши ҳалок бўлган, юзлаб одамлар яраланган. Қурбонлар орасида кўплаб тинч аҳоли бор.

Энг даҳшатли ҳужумлардан бири 28 февраль куни Миноб шаҳрида содир бўлди. Қизлар мактабига қилинган зарба натижасида юздан ортиқ ўқувчи қизалоқлар ҳалок бўлганди. Дональд Трамп, балки яна бир бор Нобелнинг “Тинчлик мукофоти”га ўз номзодини қўяр, лекин унинг тарих дафтарида энди педофил Эпштейн билан боғлиқ файллар ва ҳалок бўлган минглаб эронликларнинг хотимаси ҳақида ёзилган саҳифалар бор. 

Воқеа тафсилотлари билан батафсил танишиш учун QALAMPIR.UZ’нинг YouTube’даги саҳифаси орқали ушбу видеони томоша қилинг.