Трампнинг божларига қарамай, Хитойда савдо рекорд даражада ўсди

АҚШ Президенти Дональд Трамп томонидан жорий қилинган божларга қарамай, Хитой 2025 йилда савдодан рекорд даражада – триллион доллардан ошиқ фойда олди. Бунга маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг АҚШдан келадиган буюртмаларни бошқа бозорларга йўналтириши сабаб бўлган. Шу тариқа, улар ишлаб чиқаришни секинлаштиришга қаратилган Трамп маъмуриятининг навбатдаги уч йиллигига мослашмоқда. Бу ҳақда “The Guardian” хабар берди.

Бугун, 14 январь куни эълон қилинган божхона маълумотларига кўра, йил якунида Хитойнинг савдо профитсити 1,189 триллион долларни ташкил этган. Бу кўрсаткич дунёнинг энг йирик 20 иқтисодиётидан бири бўлган Саудия Арабистонининг ЯИМига тенг. Триллион долларлик чегарадан Хитой ноябрь ойида илк бор ошиб ўтган.

“Глобал савдо ўсиш суръатлари етарли эмас, Хитой ташқи савдоси учун ташқи муҳит ҳануз мураккаб ва жиддийлигича қолмоқда”, дейди Хитой Божхона бошқармаси вице-президенти Ванг Жун.

Дональд Трамп ўтган йилнинг январида АҚШ Президентлигига қайтганидан буён Пекиннинг янгиланган тариф босимларига бардошлилиги Хитой компанияларини Жануби-Шарқий Осиё, Африка ва Лотин Америкаси бозорларига фаол чиқишга ундаган. Бу орқали улар АҚШ божларининг салбий таъсирини қоплашга ҳаракат қилмоқда. Кўчмас мулк бозоридаги узоқ давом этган пасайиш ва ички талабнинг сустлашуви фонида Пекин экспортга таянишга мажбур бўлмоқда.

2025 йил декабрь ойида Хитойдан ташқарига жўнатилган юклар ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 6,6 фоизга ошган. Ноябрь ойида бу кўрсаткич 5,9 фоизни ташкил этган. Cўровларга кўра, иқтисодчилар атиги 3 фоизлик ўсишни кутган. Импорт ҳажми эса ноябрь ойидаги 1,9 фоиздан сўнг декабрда 5,7 фоизга ошган ва бу прогнозлардан анча юқори бўлган.

Мазкур маълумотлар эълон қилингач, Хитой юани нисбатан барқарор қолди. Шанхай Композит индекси ва CSI300 индекси эрталабки савдоларда 1 фоиздан кўпроққа ошган.

Ўтган йилда Хитойнинг ойлик экспорт профитсити етти марта 100 миллиард доллардан ошган. Бу ҳолат Трамп сиёсати АҚШга йўналтирилган экспортни чеклаган бўлса-да, Хитойнинг глобал савдосига жиддий таъсир кўрсатмаганини англатади.

Хитой автомобилсозлик саноати ҳам жадал ўсишни намойиш этган. Ўтган йили автомобиль экспорти 19,4 фоизга ошиб, 5,79 миллион донага етган, электромобиллар экспорти эса 48,8 фоизга кўпайган. Хитой 2023 йилда Японияни ортда қолдирганидан сўнг, кетма-кет учинчи йил дунёдаги энг йирик автомобиль экспортчиси бўлиб қолиши мумкин.

Хитой, шунингдек, Европа Иттифоқи билан узоқ йиллик баҳсларга сабаб бўлиб келган қуёш энергетикаси соҳасидаги айрим экспорт солиқ имтиёзларини бекор қилган ҳамда ташқи савдо қонунчилигига ўзгартиришлар киритган. Бу Пекиннинг очиқроқ савдо сиёсатига ўтишга тайёрлигини кўрсатади.

Шу билан бирга, Трамп ва Хитой Раиси Си Цзиньпин ўртасида тарифлар бўйича вақтинчалик келишувга эришилганига қарамай, АҚШнинг Хитой товарларига нисбатан 47,5 фоизлик бож ставкалари ҳануз сақланиб қолмоқда. Таҳлилчиларга кўра, бу даража Хитой компанияларининг АҚШга фойдали экспорт қилиши мумкин бўлган тахминий 35 фоизлик чегарадан анча юқори.

Эслатиб ўтамиз, олдинроқ Хитой Трампдан ҳимояланишга қарор қилгани ҳақида хабар берилганди. Агар АҚШ Эрон билан ҳамкорлик учун Америка етакчиси Дональд Трамп томонидан тасдиқланган 25 фоизлик божларни қўлласа, Хитой ўзининг қонуний манфаатларини қатъий ҳимоя қилади.