Dunyoda ochlikdan aziyat chekayotganlarning 2/3 qismi 10 ta davlatda yashaydi

Dunyodagi ochlikdan aziyat chekayotganlarning uchdan ikki qismi atigi 10 ta davlatda yashaydi. Bu haqda BMT agentliklari, Yevropa Ittifoqi va ularning hamkorlari tomonidan tayyorlangan yangi hisobotda so‘z boradi.

Qayd etilishicha, oziq-ovqatning halokatli darajada yetishmovchiligidan aziyat chekayotgan insonlarning uchdan ikki qismi atigi 10 ta davlatda istiqomat qiladi: Afg‘oniston, Bangladesh, Kongo Demokratik Respublikasi, Myanma, Nigeriya, Pokiston, Janubiy Sudan, Sudan, Suriya va Yaman.

Hisobotga ko‘ra, 2025 yilda 47 ta davlatda 266 million kishi (ushbu mamlakatlar aholisining qariyb to‘rtdan biri) oziq-ovqatning o‘tkir tanqisligini boshidan kechirgan. Bu 2016 yildagi ko‘rsatkichdan deyarli ikki baravar ko‘pdir.

Hujjat mualliflari xavotirli manzarani chizmoqda: ochlik endi qisqa muddatli favqulodda vaziyatlar tizimi bo‘lmay, doimiy, mahalliylashgan global muammoga aylanib qoldi.

Eng og‘ir zarba bolalarga to‘g‘ri kelmoqda. 2025 yilda 35,5 million bola o‘tkir to‘yib ovqatlanmaslikdan aziyat chekkan bo‘lsa, ulardan qariyb 10 millioni uning o‘ta og‘ir shakliga duch kelgan. Bu holat ularning hayotiga bevosita tahdid soladi va o‘lim xavfini keskin oshiradi.

“Qattiq ozg‘inlikka chalingan bolalar vaznini keskin yo‘qotadilar. Ularning immunitet tizimi shu darajada zaiflashadiki, hatto oddiy bolalar kasalliklari ham o‘limga olib kelishi mumkin”, deya ogohlantirgan UNICEF vakili Rikardo Pires.

Harbiy mojarolar inqirozning asosiy sababi bo‘lib qolmoqda: og‘ir ochlik holatlarining yarmidan ko‘pi aynan urushlar hissasiga to‘g‘ri keladi.

Inqiroz ko‘lami ommaviy migratsiya hisobiga yanada kengaymoqda. 2025 yilda oziq-ovqat inqirozi hududlarida 85 milliondan ortiq ko‘chirilgan shaxslar mavjud edi. Qochqinlar va ichki ko‘chirilganlar tizimli ravishda o‘tkir ochlikni boshdan kechirmoqda.

Ofat ko‘lami katta bo‘lishiga qaramay, yordam dasturlarini moliyalashtirish kamaymoqda. Oziq-ovqat yordami uchun ajratilayotgan mablag‘lar hajmi o‘n yil oldingi darajaga tushib qolgan, bu esa hukumatlar va gumanitar tashkilotlarning imkoniyatlarini cheklab qo‘ymoqda.

Bu bilan parallel ravishda, “ma’lumotlar tanqisligi” ham o‘sib bormoqda. Oziq-ovqat xavfsizligi bo‘yicha ishonchli hisobotlarni taqdim eta oladigan davlatlar soni so‘nggi 10 yil ichidagi eng past darajaga tushgan. Bu esa ochlikning asl ko‘lami rasmiy baholardan ancha yuqori bo‘lishi mumkinligini anglatadi.

2026 yil uchun istiqbollar ham ko‘ngildagidek emas. Davom etayotgan mojarolar, ekstremal ob-havo hodisalari va iqtisodiy beqarorlik sababli dunyoda oziq-ovqatning kritik tanqisligi kuzatilishi kutilmoqda.

Ekspertlar, shuningdek, Yaqin Sharqdagi vaziyat tufayli jahon bozorlarida yuzaga kelgan larzalar bilan bog‘liq yangi muammolarga ishora qilmoqda. Ushbu inqiroz oziq-ovqat narxlarining yanada oshishiga va yetkazib berish zanjirlaridagi uzilishlarga olib kelishi mumkin.