Эрондаги уруш Дубай шоколадининг кескин камайиб кетишига сабаб бўлмоқда

Эрондаги уруш фонида писта нархларининг кескин ошиши машҳур Дубай шоколади ишлаб чиқарувчиларига жиддий таъсир кўрсатмоқда. Бу ҳақда “Financial Times” нашри хабар берди.

Нашрга кўра, Эрон дунёдаги писта ишлаб чиқаришининг қарийб бешдан бир қисмини ва экспортининг 25–30 фоизини таъминлайди. Аммо уруш сабаб логистика занжирлари бузилиб, юк ташиш йўналишлари ўзгарган, бу эса етказиб беришда кечикишлар ва харажатларнинг ошишига олиб келган.

Оқибатда писта нархлари сўнгги йиллардаги энг юқори даражага чиққан. Таҳлилий маълумотларга кўра, март ойида нархлар бир фунт (тахминан 450 грамм) учун 4,57 долларгача етган. Бу эса 2018 йилдан бери кузатилмаган рекорд кўрсаткич саналади.

Мутахассисларнинг таъкидлашича, бозордаги вазият тобора ноаниқ бўлиб бормоқда. Лондондаги ёнғоқ маҳсулотлари билан шуғулланувчи компания раҳбарлари ҳатто нарх белгилашни “худди қимор ўйинига ўхшаш” деб баҳолаган.

Талабнинг ошишига эса машҳур Дубай шоколади сабаб бўлмоқда. Ушбу маҳсулот таркибида писта креми бўлгани учун унинг оммалашуви писта ва унга асосланган бошқа маҳсулотларга глобал талабни кескин оширган.

Шу билан бирга, муаммо фақат уруш билан боғлиқ эмас. Таҳлилчиларга кўра, асосий ишлаб чиқарувчилар – АҚШ, Туркия ва Эронда 2025 йил ҳосили кутилганидан кам бўлган. Эронда эса қурғоқчилик ҳосилдорликка салбий таъсир кўрсатган. Бундан ташқари, Эрон экспортига Ғарб санкциялари ҳам чекловлар киритган.

Эронлик ишлаб чиқарувчилар вакилларининг айтишича, экспорт айниқса Бандар-Аббос порти орқали жиддий зарар кўрган. Муқобил йўллар масалан, Туркия орқали ёки Сувайш канали орқали ташиш анча қиммат ва узоқ вақт талаб қилади.

Харидорлар эса Эрон пистасига муқобил вариант изламоқда, асосан АҚШдан. Бироқ америкалик экспортчилар ҳам захираларининг катта қисмини аллақачон сотиб бўлган. Бундан ташқари, мутахассисларнинг таъкидлашича, Эрон пистасининг ёғ миқдори юқори бўлгани сабабли унинг таъми бошқалардан фарқ қилади ва уни тўлиқ алмаштириш қийин.

Умуман олганда, уруш ва бошқа омиллар комбинацияси глобал писта бозорида жиддий беқарорликни юзага келтириб, Дубай шоколади ишлаб чиқарувчилари учун муаммоларни кучайтирмоқда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ “Fix dessert chocolatier” савдо бренди остидаги Дубай шоколад маҳсулоти устидан назорат тадбири амалга оширилди ва унда инсон саломатлиги учун хавфли бактериялар аниқланганди.