Куба хавфсизлик кучлари Венесуэлани тарк этмоқда

Венесуэлада сиёсий вазият кескинлашган бир пайтда Куба хавфсизлик маслаҳатчилари ва шифокорлари мамлакатни тарк эта бошлади. Бир нечта манбаларга кўра, Вашингтон босими кучайгани ортидан Каракас ва Гавана ўртасидаги кўп йиллик стратегик иттифоқ сўроқ остига тушган. Бу ҳақда “Reuters” хабар берди.

Маълум қилинишича, муваққат президент Делси Родригес шахсий хавфсизлигини энди кубалик элита кучларига эмас, маҳаллий қўриқчиларга топширган. Илгариги президентлар – Николас Мадуро ва марҳум Уго Чавес эса хавфсизлик масаласида Куба кучларига таянган.

Расмий Гавана жорий йилнинг 3 январь куни АҚШ ҳарбий операцияси чоғида 32 нафар кубалик ҳалок бўлганини маълум қилган. Улар Каракас ва Гавана ўртасида 2000 йиллар охирида шаклланган хавфсизлик келишуви доирасида фаолият юритган. Куба разведкаси Венесуэланинг қарши разведка хизмати – DGCIM тизимида ҳам муҳим рол ўйнагани айтилмоқда.

Айрим манбалар Родригес АҚШ босими туфайли кубаликларнинг бир қисмини четлатишга қарор қилганини билдирмоқда. Бироқ уларнинг кетиши мажбурийми ёки ихтиёрий — бу борада аниқлик йўқ. Қатор кубалик тиббиёт ходимлари ва маслаҳатчилар сўнгги ҳафталарда Гаванага қайтган.

Вашингтоннинг стратегияси

АҚШ Президенти Дональд Трамп 11 январь куни Венесуэла–Куба хавфсизлик ҳамкорлигини тугатиш ниятини очиқ айтган. Унинг таъкидлашича, йиллар давомида Куба Венесуэла нефти ва молиявий ёрдами эвазига “хавфсизлик хизматлари” кўрсатиб келган.

Шу билан бирга, Вашингтон 2025 йил декабрь ойидан бери Венесуэланинг Кубага нефть етказиб беришини чеклаб, орол иқтисодиётига босим ўтказмоқда. Бу эса Гавананинг иқтисодий аҳволини янада мураккаблаштирган.

Оқ уй расмийси Қўшма Штатларнинг Венесуэла раҳбарияти билан “яхши муносабатда” эканини билдириб, Родригес ўз манфаатларини Вашингтон мақсадлари билан уйғунлаштириши мумкинлигини айтган.

Иттифоқ расман сақланмоқда

Куба ва Венесуэла ҳукуматлари муносабатлар узилганини инкор этмоқда. Родригес ва Куба Ташқи ишлар вазири Бруно Родригес яқинда Каракасда ўтказилган маросимда бирга қатнашиб, “бирдамлик”ни таъкидлаган. Кейинчалик Родригес Куба Президенти Мигель Диас-Канель билан телефон орқали мулоқот қилиб, икки давлат “бирлашган” ҳолда қолишини урғулаган.

Шунга қарамай, таҳлилчилар Родригес эҳтиёткор сиёсат юритаётганини айтмоқда. АҚШнинг собиқ дипломати Франк Мора фикрича, у Кубани тўлиқ четга сурмасдан, вақтинча масофа сақлашга ҳаракат қилмоқда.

Айрим кубалик ҳарбий маслаҳатчилар ҳали ҳам Венесуэлада қолмоқда. Шунингдек, Куба профессорлари хавфсизлик ва полиция академиясида дарс беришда давом этмоқда.

Таҳлилчилар таъкидлашича, Куба таъсири йиллар давомида Венесуэладаги ҳокимият тизимини мустаҳкамлашда ҳал қилувчи омил бўлган.

“Кубаликлар Мадурони қутқара олмади, аммо Чавесчилар ҳокимиятини сақлаб қолишда муҳим роль ўйнади”, дейди АҚШ ҳарбий академияси профессори Жон Полга-Хесимович.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Венесуэла ҳукумати 379 нафар сиёсий маҳбусга амнистия эълон қилgan eди.